Հայաստանում իշխանության փոխանցումը ֆանտաստիկ օրինակ է. ՄԱԿ գլխավոր քարտուղար

1181

ՄԱԿ գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը ֆեյբուքյան ուղիղ եթերում հարցուպատասխանի ընթացքում անդրադառնալով Հայաստանում փոփոխությանը, ասել է, որ Հայաստանում իշխանության փոխանցումը ֆանտաստիկ օրինակ է, որը ցույց է տալիս նոր սերնդի առավելությունը եւ ավելի լավ որոշումներ կայացնելու կարողությունը:

ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարի հայտարարությունն ինքնին ֆանտաստիկ է Հայաստանում տեղի ունեցածի համատեքստում, որը ներառում է շատ ավելի լայն շրջանակ, քան զուտ Հայաստանի ներքին իրողությունները:

Հայաստանում տեղի ունեցածը չուներ աշխարհքաղաքական արմատ, բայց ունի աշխարհքաղաքական ճյուղավորում, որովհետեւ Հայաստանը գտնվելով կարեւորագույն ռեգիոններից մեկի կարեւորագույն տեղում եւ դերում, իր վերափոխումներով անկասկած հիմնարար ազդեցություն է թողնելու այդ գործընթացների հետագա զարգացման եւ տրամաբանության վրա:

Ընդ որում, առանցքային է այն, որ արտաքին արձագանքները վկայում են Հայաստանի ներքին հիմնարար վերափոխման հարցում աշխարհքաղաքական դերակատարների կոնսենսուսի առկայության մասին: Այդ կենտրոններից յուրաքանչյուրն իրեն բնորոշ ոճաբանության շրջանակում փաստացի աջակցություն է հայտնել թավշյա հեղափոխության գործընթացին դեռեւս ապրիլ-մայիսի շրջանում ու նաեւ հետագայում արդեն վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումների եւ նրա հասցեին տարբեր առիթներով ուղերձների տեսքով:

Այդ առումով հատկանշական են եղել հանդիպումները Պուտինի հետ, դրանց ընթացքում հնչած տեքստերը, Անկախության տոնի առիթով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի շնորհավորանքի տեքստը: Այժմ հնչում է ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարի ֆանտաստիկ գնահատականը, որը հիմք է տալիս իհարկե պայմանական, փոխաբերական իմաստով արձանագրելու, որ «նոր Հայաստանը» դառնում է ՄԱԿ անդամ:

Ավելին, սա հատկանշական հայտարարություն է ոչ միայն ՄԱԿ ԳԱ հերթական նստաշրջանից առաջ, որին մասնակցում է նաեւ Նիկոլ Փաշինյանը, այլ նաեւ ընդհանրապես այդ կառույցում ադրբեջանական ավանդական աշխուժության ֆոնին, որտեղ Բաքուն մշտապես փորձել է օգտագործել այսպես ասած բազմանդամության ֆորմատը քաղաքական առավելությամբ հաջողության հասնելու համար: ՄԱԿ-ը խորքային առումով չունի աշխարհքաղաքական սուբյեկտություն եւ ավելի շուտ գործիք, միջոց է ազդեցիկ կենտրոնների եւ սուբյեկտների համար: Բայց առավել եւս այդ իմաստով Անտոնիո Գուտերեշի հայտարարությունն իհարկե Հայաստանի սուբյեկտության ճանաչում է, որով գլխավոր քարտուղարը փաստացի օրակարգ է բերում վերափոխումների իրողությունը որպես մոդելային օրինակ:

Այլ կերպ ասած, ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարը ձեւակերպում է Հայաստանի վերափոխումների հարցում աշխարհքաղաքական «կոնսենսուսը», թերեւս ունենալով հիմնական գերակա կենտրոնների արձագանքների որոշակի ամբողջություն, այդ ձեւակերպման համար բավարար դիտարկվող ամբողջություն:

Այդ կենտրոնները գործնականում ունեն սկզբունքային իրարամերժ դիրքորոշումներ աշխարհաքաղաքական մի շարք հարցերում, գտնվում են լուրջ դիմակայության շրջանում: Միեւնույն ժամանակ, սակայն, ակնառու է, որ նրանք փնտրում են նաեւ շփման եզրեր եւ մոդելներ, որովհետեւ աշխարհքաղաքականությունը չի կարող կառուցվել բացարձակ դիմակայությունների վրա:

Ահա այդ առումով նոր Հայաստանը դիտարկվում է իբրեւ շփման ռացիոնալ եւ առարկայական հեռանկար պարունակող եզր, որտեղ առաջացել է թե Ռուսաստանի, թե ԱՄՆ, թե Եվրոպայի շահերի համադրման գործնական հնարավորություն: Եվ այդ հնարավորությունը ոչ միայն առաջացել է, այլ նաեւ արդեն մի քանի ամիս առկա է իբրեւ տեղի ունեցող գործընթաց: Միաժամանակ ակնհայտ է նաեւ, որ երբ Հայաստանից փաստացի առկա է լինում պրակտիկ առաջարկ այդ համադրման ուղղությամբ, իսկ թավշյա հեղափոխությունն այդ իմաստով հենց այդպիսի գործնական առաջարկ է, երբ Հայաստանն անում է իր քայլը եւ սպասում արձագանքի արտաքին գործընկերներից, արձագանքը չի ուշանում, չնայած նոր իրողության հանդեպ այդ գործընկերների միանգամայն բնական ու տրամաբանական զգուշավորությանը: Այստեղ իհարկե գործ ենք ունենալու տեւական զարգացումների, բավական բարդ եւ նուրբ աշխատանք պահանջող իրողությունների հետ, որովհետեւ արտաքին գործընկերների շահերի բախումը այդուհանդերձ իր ազդեցությունն ունենալու է համադրման պրոցեսի վրա:

Բայց այդ ամենը ոչ թե խնդիր է, այլ աշխատանք, որը անխուսափելի է որեւէ հնարավորություն առարկայացնելու որեւէ գործընթացում: Այդ աշխատանքը պաշտոնական Երեւանն այժմ իրականացնում է նվազագույն բավարար կամ անհրաժեշտ արդյունավետությամբ, ինչի վկայությունը միջազգային օրակարգում իբրեւ մոդել «ՄԱԿ վկայականն» է:

Միեւնույն ժամանակ, այդ հանգամանքը չի նշանակում, որ Հայաստանը դիտարկվում է իբրեւ այլ երկրներում կիրառելի օրինակ: Ամենեւին, դա կլինի խնդրի պարզունակ ընկալում: Հայաստանի մոդելային, մեթոդաբանական նշանակությունն ունի ըստ էության աշխարհակարգային վերափոխման համատեքստ, թե ինչպես համաշխարհային մի համակարգից անցում կատարել մեկ այլ համակարգի, ինչպես ապահովել հնարավորինս սահուն անցում:

Աշխարհը ներկայում կանգնած է այդ խոշոր խնդրի առաջ եւ փնտրում է  դրա լուծումները: Դա իհարկե նույնական չէ, սակայն որպես խնդիր՝ որը այդուհանդերձ պահանջում է մոդելավորում, բավական համարժեք է առերեւույթ մասշտաբով խիստ լոկալ, բայց նաեւ հենց ադ առումով աշխարհակարգային համատեքստ ունեցող գործընթացին:

Դա ոչ միայն լուրջ աջակցություն, միաժամանակ ավանս եւ քարտ-բլանշ է, այլ նաեւ խիստ պատասխանատվություն է Հայաստանի նոր իշխանության համար: