Փաստաթղթերը ոչնչացրել են, ցմահ դատապարտյալին մերժում են, քանի որ չկան փաստաթղթերը

375

2019 թվականին ընդունված օրենքի համաձայն ցմահ դատապարտյալները, որոնք 15  տարի անազատության մեջ են եղել,  դրական վարքագիծ ցուցաբերելու դեպքում կարող է տեղափոխվել կիսափակ ուղղիչ հիմնարկ, իսկ 18 տարի ազատազրկումից հետո՝ պահվել ամենամեղմ՝ կիսաբաց ռեժիմով, որը ենթադրում է, որ նրանք կալանավայրում են մնում միայն  գիշերային ժամերին:

Օրենքն այս, հավանաբար, ընդունվել է միջազգային իրավապաշտպան կառույցների աչքին թոզ փչելու, դեմոկրատիայի իմիտացիա ստեղծելու համար: Այն հիմնականում մնում է թղթի վրա:

Անգամ 20-25 տարի ազատազրկման վայրերում անցկացրած դատապարտյալների նկատմամբ արդարադատության նախարարությունը, տեղաբաշխման հանձնաժողովը, քրեակատարողական ծառայությունը զլանում են կիրառել հիշյալ դրույթները:

Պատճառաբանություններն ամենաանհեթեթն են: Օրինակ, մի 6-7 տարի առաջ մարդը կարող է նկատողություն ստացած լինի բջջային հեռախոս պահելու համար: Քրեակատարողական օրենսգրքի համաձայն, այդ սանկցիան 6 ամիս անց ուժը կորցրած է համարվում, բայց ԱՆ տեղաբաշխման հանձնաժողովը կարող է տարիներ առաջ անցած-գնացած այդ տույժի պատճառով մերժել դատապարտյալի դիմումը ռեժիմի փոփոխության վերաբերյալ:

Մերժման որոշումները դատապարտյալներին հասնում են մեծ ուշացումներով: Նրանք ամիսներով ստիպված են սպասել, մինչև որ չինովնիկները բարեհաճեն գրավոր պատասխաններ ուղարկել նրանց դիմումներին:

Ցմահ դատապարտյալ Արտակ Ալեքյանի համար, որը 22 տարի բանտված է, սպասումը տեւել է մոտ մեկ տարի: Ռեժիմի փոփոխության՝ կիսափակ հիմնարկ տեղափոխվելու վերաբերյալ դիմումը նա բերդի ադմինիստրացիային  ներկայացրել է հունվարի 17-ին: Կես տարի անց՝ հունիսի 8-ին, ԱՆ տեղաբաշխման հանձնաժողովից դրական պատասխան է ստացել և տեղափոխվել է կիսաբաց հիմնարկ, բայց ընդամենը  մեկուկես ամիս է ապրել այնտեղ: Հուլիսի 7-ին դատախազությունը կասեցրել է որոշումը վերանայման նպատակով:

Մի կես տարի էլ պահանջվել է վերանայման համար: Նոյեմբերի 19-ին նույն  տեղաբաշխման հանձնաժողովը որոշել է, որ սխալվել է, և չեղարկել է իր իսկ որոշումը:

Զարմանալի փաստ՝ միևնույն մարմինը երկու տրամագծորեն տարբեր որոշումներ է ընունել միևնույն անձի վերաբերյալ:  «….Դատապարտյալ Ալեքյանը մասնակցել է 23.03.21 շախմատի միջոցառմանը: Բնութագիրը՝ շփվող, հետաքրքրասեր, նախաձեռնող: Ուղղման գործընթացում առկա է դրական դինամիկա, դրսևորում է դրական վարքագիծ», — գրված է ԱՆ տեղաբաշխման հանձնաժողովի 08.06.21 կայացված որոշման մեջ:

Իսկ արդեն նոյեմբերին ն ույն  հանձնաժողովը գտել է, որ Արտակ Ալեքյանը «լիարժեք չի դրսևորել դրական վարքագիծ» և և նրան կիսաբաց հիմնարկ տեղափոխելը նպատակահարմար չէ»:

«Դատապարտյալը չի կարող համարվել դրական վարքագիծ դրսևորող միայն այն բանի համար, որ մասնակցել է մարզական մրցաշարերին, այն դեպքում, երբ նա պատժի կրման ընթացքում  12 անգամ ենթարկվել է կարգապահական տույժի, պատժի կրման ավելի քան 21 տարիների ընթացքում չի աշխատել, ավելի քան 3 տարի հաշվառվել է որպես փախուստի հակում ունեցող, դատապարտյալը չ ի մասնակցել ինքագործ միավորումներին, մշակութային և այլ ծրագրերի», — ասվում է մերժման  հիմնավորման մեջ, նաև նշելով, որ անձնական գործի ու անհատական քարտի ուսումնասիրությամբ դրական վարքագիծ դրսևորելու հանգամանքը ու դրական դինամիկան չեն հիմնավորվում:

Երբ Ալեքյանը պնդել է, որ, ախր, մասնակցել է բոլոր միջոցառումներին, ինքնագործ խմբերի, և այլն, կենտրոնական  մարմնի սոցիալական, հոգեբանական և իրավական բնոյւթի աշխատանքների բաժնի պետ Ծովինար Թադեւոսյանը պատասխան գրությամբ տեղեկացրել է դատապարտյալին մի չափազանց աբսուրդ իրողությա ն մասին. բանն այն է, որ «ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ կատարված հարցման արդյունքների համաձայն, 2006 թվականին իրականացված դասընթացների և սպորտային միջոցառումների վերաբերյալ փաստաթղթեր առկա չեն, քանի որ դրանք ոչնչացվել են պահպանման ժամկետը լրանալու հիմքով»:

Փաստաթղթերը ոչնչացրել են, իսկ դատապարտյալին մերժում են, քանի որ չկան փաստաթղթեր, որոնք կփաստեին նրա մասնակցությունը 2006 թվականի միջոցառումներին: Այսպես ցմահների ճակատագրերը խաղալիք են դառնում ԱՆ միջին դասի չինովնիկի ձեռքին:  

Սյուզան Սիմոնյան