Լեռնային Ղարաբաղի վարչակազմի նախկին պաշտոնյան բարձրաձայնում է բանտային պայմանների մասին։ Ռուբեն Վարդանյանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի դե ֆակտո վարչակազմի նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյան, դատական նիստի ժամանակ Բաքվում (Ադրբեջան), 2026 թ. փետրվարի 17-ին։ Կադր՝ տեսանյութից։ © 2026 Reuters TV (Reuters-ի միջոցով)։
Ռուբեն Վարդանյանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի դե ֆակտո վարչակազմի նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյան, ով Ադրբեջանում կրում է 20 տարվա ազատազրկման պատիժ, հայտնում է, որ իրեն և 18 այլ հայ գերիների զրկում են ընտանիքի հետ կանոնավոր շփումից, բավարար ֆիզիկական վարժություններից, բժշկական հետազոտություններից և ադրբեջանական օրենսդրությամբ նախատեսված այլ իրավունքներից։
Սեպտեմբերի 16-ին ձայնագրված և երկու օր անց հրապարակված ուղերձում Վարդանյանը դիմել է Ադրբեջանի մարդու իրավունքների հարցերով լիազոր անձին (օմբուդսմենին)՝ Սաբինա Ալիևային։ Նա նշել է, որ «Ումբակի» բանտում պահվող որոշ կալանավորներ չեն ստանում շաբաթական հեռախոսազանգի հնարավորություն, և ոչ ոք չի կարողանում տեսազանգ կատարել։ «Երբ իմ խցակիցը ձերբակալվեց, նրա երեխան 10 ամսական էր», — ասել է Վարդանյանը։ «Այժմ երեխան 3 տարեկանից մեծ է և չի տեսել հորը»։
Վարդանյանը հայտնել է, որ չի կարողացել անցնել բժշկական հետազոտություններ նույնիսկ սեփական միջոցների հաշվին, օգտվել նոտարական ծառայություններից կամ գրավոր պատասխաններ ստանալ իր բողոքների վերաբերյալ։ Նա նշել է, որ կալանավորները շաբաթական ընդամենը 20-40 րոպե են հատկացնում բացօթյա զբոսանքի կամ ֆիզիկական վարժությունների՝ օրական մեկ ժամվա փոխարեն։
Human Rights Watch-ը (Մարդու իրավունքների պաշտպանության կազմակերպություն) անկախ կարգով չի հաստատել այս պնդումները։
Սեպտեմբերի 19-ին Ալիևայի գրասենյակը հերքել է կալանավորների իրավունքների խախտման մասին պնդումները։
Կալանավորների՝ ընտանիքների հետ շփումն ավելի է բարդացել այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանի կառավարությունը 2025 թվականի սեպտեմբերին փակեց Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի (ԿԽՄԿ) ներկայացուցչությունն այդ երկրում։ ԿԽՄԿ-ն հայտնում է, որ Բաքվի ռազմական դատարանը նրան դատապարտեց 2026 թվականի փետրվարի 17-ին՝ ահաբեկչության, ռազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների մեղադրանքներով։ Դատավարությունը լուրջ մտահոգություններ առաջացրեց արդար դատավարության վերաբերյալ։ Քաղաքացիական անձինք, այդ թվում՝ Վարդանյանը, դատվեցին ռազմական դատարանում՝ լսումների մեծ մասամբ փակ, անկախ ուսումնասիրության համար։ Amnesty International-ը հայտնեց, որ ապացույցները ներկայացվել են մի լեզվով, որը մեղադրյալները չեն հասկանում, և դրանք բավարար չափով չեն թարգմանվել։
Ադրբեջանը պետք է ապահովի, որ բոլոր բանտարկյալները կարողանան պահպանել ընտանեկան կանոնավոր կապ, ստանալ նամակներ և թույլատրված ծանրոցներ, ստանալ անհրաժեշտ բժշկական օգնություն և ունենալ բավարար ամենօրյա բացօթյա վարժություններ։ Այն նաև պետք է Կարմիր Խաչի Կոմիտեին հնարավորություն տա կանոնավոր կերպով այցելել հակամարտության հետ կապված կալանավորներին։
«Անկախ նրանից, թե որքան ժամանակ ենք մենք անցկացնելու Ումբակիում», — ասաց Վարդանյանը, — «խնդրում եմ ձեզ, գոնե պահպանեք ձեր սեփական օրենքները»։
Ձեր հարկային արտոնություններից ստացված նվերը կարող է օգնել։
Forrights.am-ը «Լրագրողներ հանուն մարդու իրավունքների» ՀԿ-ի իրավական-լրատվական կայքն է:
Մեր առաջնահերթ նպատակը մարդու իրավունքների պաշտպանությունն է հրապարակայնացման միջոցով: