«Եթե հարգում են զոհերի հիշատակը, թող հրապարակում, մեծ էկրանին բոլորին մեկ առ մեկ ցույց տան եւ հիշեն նրանց»

299

Երեւանի  Փանոս  Թերլեմեզյանի  անվան  գեղարվեստի  պետական  քոլեջի գեղանկարչության բաժնի   չորրորդ  կուրսի ուսանող  Գոռ  Ավետիքյանը  երազում էր  զինծառայությունն ավարտելուց  հետո  նկարիչ դառնալ:  Դեռեւս չորս տարեկանից է տարված եղել նկարչությամբ, գույները նրա տարերքն են եղել: Տասը տարեկանից  հաճախել է «Հայորդաց տան »   նկարչության դասերին, որտեղ էլ Գոռն իրեն բացահայտել է:

Մայրը՝ Փիրուզա Թեմուրյանը, նշում է, որ ունեցել է նկարչության լավ ուսուցիչ, եւ իր որդու նկարներում, որոնք նա խնամքով պահում է, Մինաս Ավետիսյանի գույներն են արտացոլված:

«Չորրորդ կուրսի առաջին կիսամյակից  բանակ գնաց, մնացել էր տարիուկես, որ ավարտի: Պատերազմի ավարտից երկու ամիս անց պետք է վերադառնար », — պատմում է Գոռի մայրը՝ Փիրուզա Թեմուրյանը:

 Մեկ տարի շարունակ  Փիրուզան ապրում է հիշողություններով, թե պատերազմի ընթացքում որ օրն ինչ է խոսել որդու հետ, ինչ է նա ասել, ինչ նկար է ուղարկել:  

Գոռը  ծառայում էր  Արցախի Մարտունի-3  զորամասում, մոտոհրաձգային վաշտի ավագ մեխանիկ-վարորդ էր:  Բանակում զբաղվել է նաեւ քարտեզագրությամբ:  Նա  զոհվել է նեյեմբերի 9-ին ստորագրված համաձայնությունից հաշված օրեր առաջ՝ նոյեմբերի 3-ին: Այդ օրը նա զանգահարել է ընկերուհուն, տեղեկացրել, որ իրենց տանում են առաջնագիծ: Մայրը պատմում է, որ որդին պատերազմից  առաջ եւ դրա ողջ ընթացքում լավ տեղեկացված է եղել, շատ բան է տեսել ու հասկացել: Պատերազմի մասին էլ են նրանք նախօրոք իմացել: Փիրուզայի ասելով՝ դեռեւս անցյալ տարվա հուլիսին, Տավուշի դեպքերից հետո, իր որդուն եւ նրա ընկերներին  տասն օրով սահման էին տարել՝ նախապատրաստական, ինժեներական աշխատանքների: Իրենք էլ այդ ժամանակ տեղյակ են եղել, որ պատերազմ է լինելու, մի օր առանց զգուշացնելու տագնապի ազդանշան են տվել, եւ թվացել է, թե սկսվել է պատերազմը,  նույնիսկ Գոռը մորն ասել է՝ օ՜ֆ, մա՛մ,  զզվել եմ արդեն, ե՞րբ է սկսելու, որ պրծնի: Չէ՞ որ, նրանք անընդհատ լարված վիճակում են եղել:

«Դեռ այն ժամանակ, երբ հայտարարում էին, թե հազար զոհ ունենք, որդիս զանգելիս ասում էր, որ նրանք չորս հազարից ավելի են: Հետո նա դառնացած ասում էր՝ մա՛մ ջան, դեռ պատերազմից հետո կտեսնես, թե ինչեր են բացահայտվելու, ինչեր ենք իմանալու»,- ասում է մայրը: Որդուն  կարողացել են բերել երկու օր անց, քանի որ այդ տարածքում դիպուկահարներ են աշխատել: Սակայն Գոռի մոր համար առեղծված է մնում այն հարցը, թե այդ դեպքում ինչպես են կարողացել դուրս բերել վիրավորներին: Այդ հարցի պատասխանը Փիրուզան չի ստացել նաեւ որդու՝ թեւը կորցրած հրամանատարից, որը հետմահու բերել էր նրա պարգեւը:

Երբ անցյալ տարվա  սեպտեմբերի 27-ին սկսվեց պատերազմը,  հարվածի տակ է հայտնվել Գոռենց զորամասը.  Գոռը դուրս է եկել, ուրախացել, որ արեւոտ օր է լինելու, այդ ժամանակ էլ  լսել է պայթյունի ձայնը: Զորամասի մուտքը փլուզվել է, եղել են վիրավորներ, Գոռը մտածել է ուրիշներին օգնելու մասին, պատուհանով դուրս է բերել բոլորին եւ միայն վերջում դուրս եկել:  

«Տղաս ամեն օր զանգում էր, որ մենք չանհանգստանանք: Զանգում էր եւ ասում, որ այդ օրն էլ հաղթեցինք: Միշտ ասում էր՝ մի քիչ էլ դիմացեք, կգամ, եւ ամեն ինչ լավ կլինի: Իսկ բանակային կյանքից ինքը ոչ մի բան չի պատմել: Հրամանատարները պատմում էին, որ ինքը միշտ մնացել է իրենց հետ, բոլոր գործերի ժամանակ օգնել: Երբեք  ոչնչից  չի տրտնջացել: Իսկ ազատ ժամանակը տրամադրել է գրքեր կարդալուն: Երբ գալիս էր արձակուրդ, ուսապարկով գրքեր էր տանում եւ բերում: Դեռ տասնհինգ տարեկանում ես իրեն տվեցի Ռիչարդ Բախի  «Ջոնաթան Լիվինգսթոն ճայը », որ ինքը կարդա եւ փորձի նմանվել ճային, ձգտի առաջ գնալ, տարբերվել  բոլորից: Ինքը շատ լավ հասկանում էր դա, շատ խելացի էր  Գոռս»,- հիշում է Փիրուզան:

Հետո նա ցույց է տալիս մի մեդալիոն, որի վրա պատկերված նշանի մեջ որդին խորհուրդ էր դրել, ասես պատվիրաններ էր դրել իր համար, որոնցով էլ առաջնորդվում էր կյանքում:

«Ճառագայթները ընտանիքն են խորհրդանշում, ներքեւի գունդը նշանակում է երբեք չնահանջել, հետքայլ չանել կյանքում, երկրորդ գունդը  նշանակում է օգնել մարդկանց, կանգնեցնել ճիշտ ուղու վրա, երբ Գոռը տեսնում էր, որ մեկն անօգնական է, նեղված է, անպայման հասնում էր օգնության, հոգեբանորեն օգնում: Երրորդը նշանակում է կանանց վրա երբեք ձեռք չբարձրացնել, կենդանիների մասին հոգ տանել, մեջտեղինը նշանակում է ապրել այնպես, որ ծնողներդ հպարտանան քեզնով: Ամեն տեղ ինքը նկարել էր այդ նշանը »,-նշեց Գոռի մայրը:

Հայաստանի անկախության  օրը պաշտոնապես տոնակատարությամբ նշելը Փիրուզա Թեմուրյանը վիրավորանք է համարում:

«Եթե ուզում են հարգել զոհերի հիշատակը, թող մեկ առ մեկ ցույց տան զոհվածներին եւ հիշեն նրանց: Թող Հրապարակում, մեծ  էկրանին, բոլորին մեկ առ մեկ ցույց տան եւ հիշեն նրանց, ներկայացնեն: Չէ՞ որ այս պատերազմը միայն մեր երեսուն տարիների անկախությունը չէ խորհրդանշում, այլ երեսուն տարիների մեր զրկանքները, անկախության համար պայքարը: Իմ տղան դպրոցում, Հայաստանի անկախության տոնին նվիրված դասին, ասել էր՝ Հայրենիքի անկախության գաղափարն ամենավեհ գաղափարն է եւ գիտեմ, որ միայն արյամբ եւ զոհողությամբ կարելի է պահպանել Հայրենիքի իրական անկախությունը: Եվ պատերազմի ժամանակ էլ նա ապացուցեց իր խոսքերին հավատարիմ մնալը: Այսօր անկախության խորհրդանիշը մեր զինվորներն են, որոնք իրենց կյանքն են նվիրել հայրենիքին: Քանի որ մեր երկրի ղեկավարի որդին էլ է կռվել, մասնակցել պատերազմին, ինքը պետք է  հասկանա  որդեկորույս ծնողներին »,- կարծում է Փիրուզան:

Գոռի ընկերներից Էդուարդ Պաջյանը եւս մասնակցել է Արցախյան երկրորդ պատերազմին, սակայն նա հրաժարվում է այդ մասին խոսել, որեւէ բան պատմել առհասարակ պատերազմի մասին: Միայն ասում է, որ Գոռը լավ ընկեր էր, մարդասեր, ոչ մի դժվարության առաջ չէր կանգնում:

  Թագուհի Հակոբյան