Մարտի 1-ի գործով արդարացումներ կան, մեղադրվողներ՝ ոչ․ «Գերեզմանում էլ լինեն, պետք ա պատասխան տան»

0
383
Մարտի 1

Նախորդ տարվա ընթացքում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մարտի 1-ի գործով երեք արդարացման դատավճիռ կարդաց։ Առաջինը ՀՀ նախկին զինդատախազ Գագիկ Ջհանգիրյանն էր․ սեպտեմբերի 18-ին դատարանը բեկանեց նրա վերաբերյալ դատավճիռը, ճանաչեց Ջհանգիրյանի անմեղությունը և արդարացրեց նրան։ Քրեական գործի վարույթը կարճվեց՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով։

Ի տարբերություն մյուս երկու գործերին, նախկին զինդատախազն անձամբ էր դիմել Վճռաբեկ դատարան՝ խնդրելով բեկանել իր վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ու Վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումը՝ այն անփոփոխ թողնելու մասին:

Արդարացման երկրորդ ակտը «բաժին ընկավ» կալանավայրերի վարչության նախկին պետ Մուշեղ Սաղաթելյանին։ Դատական նիստում մեղադրող դատախազը հրաժարվել էր Սաղաթելյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու պահանջից։

Դեկտեմբերի 20-ին Վճռաբեկ դատարանի վճռով արդարացվեց և անմեղ ճանաչվեց երրորդ մարդը՝ «Տիգրան Մեծ» աշխարհազորային գնդի հրամանատար, Մարտի 1-ի գործով դատապարտված Սմբատ Այվազյանը։ Ըստ Գլխավոր դատախազության, Այվազյանի մեղադրանքի հիմքում դրվել են անթույլատրելի ապացույցներ, բացի այդ՝ դատաքննության ընթացքում դատարանը անհիմն կերպով մերժել է պաշտպանության կողմի միջնորդությունները՝ դատարան հրավիրելու և որպես վկա հարցաքննելու դեպքին ականատես անձանց, իսկ մեղադրական դատավճռի հիմքում դրել է բացառապես վիճարկվող իրադարձություններում ակտիվ դեր ունեցած ոստիկանության աշխատակիցների՝ վարույթի ընթացքում պատշաճ չստուգված ցուցմունքներ։

Հասարակական կազմակերպությունների հետ համագործակցության արդյունքում դեռ օգոստոսի 10-ին  էր համաձայնություն ձեռք բերվել, որ ՀՀ դատախազությունը կսկսի Մարտի 1-ի կայացված դատավճիռների բողոքարկման գործընթացը, եթե դրանցում առկա լինեն նոր երևան եկած հանգամանքներ կամ առերևույթ պարունակեն ոչ ճշգրիտ վճիռներ:

Նախորդող հինգ ամիսների ընթացքում երեք արդարացման դատավճիռ կայացվեց, սակայն այս պահին որևէ անձ մեղադրյալի կարգավիճակ չունի։ Ի վերջո, ովքե՞ր են պատասխանատու 12 տարի առաջ կատարված իրադարձությունների և դրա հետևանքով կայացված անօրինական դատավճիռների համար։

Մարտի 1-ին բռնության ենթարկված, սակայն մեղադրյալի աթոռին հայտնված Մուշեղ Սաղաթելյանի որդին՝ Սևադա Սաղաթելյանը, Forrights-ի հետ զրույցում նշեց՝ լավ է, որ հոր նկատմամբ արդարացման դատավճիռ է կայացվել, սակայն դա դեռ շատ քիչ է, մեղավորները դեռևս ազատության մեջ են․

«Պետք ա պատասխան տան բոլորը, սկսած գործով անցնող դատախազ Կորյուն Փիլոյանը, ով երկու անգամ՝ 2001 և 2008 թվականին մեզ էս օրը գցեց, դատավորը Մնացական Մարտիրոսյանից, քննիչներից ու բոլոր էն մարդկանցից, ովքեր էս գործերով անցել են ու սուտ ցուցմունք տվել, պետք ա պաատասխան տան ու մեզ հատուցեն։ Եթե պետությունն այդ քայլն էլ անի, շնորհակալ կլինենք, եթե ոչ՝ մենք ինքներս մեր դատաստանը կտեսնենք»,- ասում է Սևադան։

Մեղավորներից շատերը դեռևս իրենց պաշտոններում են, ոմանք՝ ավելի են բարձրացել, իսկ իր հայրն այսօր անգիտակից պառկած է, նրան ոչ ոք երբևէ չի այցելել և չի հետաքրքրվել նրանով․

«Ոստիկան Արսեն Արշակյանին մի քանի ժամանակ առաջ եթերով տեսա, դե դատախազ Կորյուն Փիլոյանի մասին էլ չասեմ՝ էսօր օլիգարխ ա դարձել։  Գերեզմանում էլ լինեն, պետք ա պատասխան տան։ Դատախազությունը երևի էս արդարացմամբ ուզում ա մաքրվի մեղքերից, բայց սա սկիզբն ա, պետք ա փոխհատուցվենք մեր հալածված ու տանջված օրերի համար»,- ասաց Սաղաթելյանի որդին և հավելեց, որ շուտով այս հարցով դատական հայց են ներկայացնելու։

Իրավապաշտպան Վարդան Հարությունյանը, ըստ որի արդարացման գործընթացը դանդաղում է, նշում է՝ արդարացումից հետո մեղավորներին մեղադրյալի աթոռին նստեցնելը պետք է «ավտոմատ» տեղի ունենար, սակայն՝ չի լինում։ Իրավապաշտպանի խոսքով՝ եթե քննիչների, դատավորների, դատախազների անունները հայտնի են, և որ շատ ավելի կարևոր է՝ հայտնի են կեղծ ցուցմունքներ տվողների անունները, ապա ինչու նրանց պատասխանատվության ենթարկելու ուղղությամբ քայլեր չեն ձեռնարկվում․

«Այս գործերում բոլորն են գլխավոր մեղավորները․ նա, ով համաձայնում է տալ կեղծ ցուցմունքներ, քննիչը, ով դրդում է տալ կեղծ ցուցմունք, դատախազը, ով հաստատում է ակնհայտ կեղծ ցուցմունքներով շինծու մեղադրանքները և դատավորները, որ այդ կեղծ մեղադրանքի հիմքով դատավճիռներ են կայացնում։ Այս շղթայի մեջ բոլորն էլ հավասարաչափ մեղավոր են և բոլորն էլ հավասարաչափ պետք է պատասխան տան, Ամենամեղավորը՝ քաղաքական իշխանությունն է, որը քաղաքական պատվեր է իջեցրել։ Եթե պատվերը կա, կատարողները միշտ ի հայտ են գալիս»,- Forrights-ի հետ զրույցում նշեց իրավապաշտպանը։

Ի վերջո, ո՞րն է եղել հարյուրավոր քաղաքական գործիչներին, քաղաքացիներին, ընդդմիադիր լիդերի համակիրներին բերման ենթարկելու և դատապարտելու մոտիվացիան։ Հայ ազգային կոնգրեսի իրավական ծառայության ներկայացուցիչ Արմեն Խաչատրյանը շեշտում է՝ հետապնդումներն իրականացվել են որպես աջակցություն սահմանադրական կարգի տապալման և Սերժ Սարգսանի իշխանության հաստատման․

«Միակ մոտիվացիան եղել է սահմանադրական կարգի տապալումը, որով արդեն գործ է քննվում դատարանում՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ։ Այս բոլոր հետապնդումներն իրականացվել են ի օգուտ Ռոբերտ Քոչարյանի և ի շահ՝ Սերժ Սարգսյանի իշխանության հաստատման։»,- պարզաբանում է ՀԱԿ անդամը։

Հավելենք, որ Գագիկ Ջհանգիրյանը ձերբակալվել էր 2008 թվականի փետրվարի 23-ի հանրահավաքից հետո։ Նա մեղադրվում էր իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելու համար։ Դատապարտվել էր 3 տարվա ազատազրկման։

Մուշեղ Սաղաթելյանը ձերբակալվել էր մարտի 1-ին։ Նա մեղավոր էր ճանաչվել սառը զենք կրելու և իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն կիրառելու մեջ, դատապարտվելով 5 տարի ազատազրկման։

Սմբատ Այվազյանին մեղադրանք էր առաջադրվել ապօրինի կերպով հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող զսպանակավոր մահակ կրելու համար, որը, ըստ քրեական գործի նյութերի, 2008 թվականի փետրվարի 24-ին հայտնաբերվել էր անձնական խուզարկությամբ։ Նա դատապարտվել էր 2 տարվա ազատազրկման։

Նրանք բոլորն էլ ազատ արձակվեցին 2009 թվականին՝ համաներմամբ, սակայն իրադարձությունն անհետևանք չմնաց։ Մուշեղ Սաղաթելյանն այս պահին ծանր առողջական վիճակով հիվանդանոցում է գտնվում․ նա կոմայի մեջ է։

Ցավոք, Սմբատ Այվազյանը մահացել է։ Բանտից դուրս գալուց հետո նրա մոտ ծանր հիվանդություն է ախտորոշվում և տարիներ շարունակ բուժում ստանալուց հետո՝ 55 տարեկան հասակում Ֆրանսիայում նա մահանում է։

Պատժվելու են, արդյոք, մեղավորները, ինչ է ձեռնարկում դատախազությունը  արդարացումների ֆոնին մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկելու ուղղությամբ, այս հարցերի հետ կապված մեկնաբանություն ենք խնդրել նաև Գլխավոր դատախազությունից, որը ստանալուն պես կներկայացնենք ընթերցողին։

Ռոզա Վարդանյան

ԹՈՂՆԵԼ ՊԱՏԱՍԽԱՆ

Please enter your comment!
Please enter your name here