լ ր ա գ ր ո ղ ն ե ր   հ ա ն ու ն   մ ա ր դ ու   ի ր ա վ ու ն ք ն ե ր ի
ի ր ա վ ա կ ա ն    լ ր ա տ վ ա կ ա ն   կ ա յ ք
11.08.2014 | հարցազրույց

կանգնում եմ ոստիկանի առջեւ եւ ասում եմ` «հանցագործ, բացիր ճանապարհս»

կանգնում եմ ոստիկանի առջեւ եւ ասում եմ` «հանցագործ, բացիր ճանապարհս»
Այս տարի «լրանում է» Վարդգես Գասպարիի քաղաքացիական ակտիվիզմի տասնամյակը: 2004 թվականից Գասպարին փողոցում է` հանուն խախտված իրավունքների վերականգման: Այս տարիների ընթացքում երկու քրեական դատվածություն, տասնյակ վարչական վարույթներ, երկու հայցեր մոտ 2 միլիոն դրամ պահանջով, տասնյակից ավելի ձերբակալություըններ…: Գասպարիի հետ այսօրվա մեր զրույցը փորձ է ի մի բերելու անցյալն ու ներկան` ապագայի հնարավոր կանխատեսումներով:

- Պարոն Գասպարի, այս տարիների ընթացքում ի՞նչ փոփոխություններ եք նկատել քաղաքացիական ակտիվիստներ-իշխանություն հարաբերություններում:  

- Իրավիճակն այսօր փոխվել է: 2008 թվականին իշխանությունը տեսնում էր իրեն այլընտրանք եւ շատ բիրտ եղանակներով էր ճնշում: Մարդիկ ուղղակիորեն Հյուսիսային պողոտայում կանգնած էին, ոստիկանները բռնում-խցկում էին մեքենան ու տանում: 2008-ից հետո այդ խնդիրներն աստիճանաբար փոխվեցին, բռնություններն այլեւս այդքան դաժան չէին:  

- Այսօր ակտիվիստների եւ ոստիկանների բախումների շատ դեպքեր քրեական շրջանակներից տեղափոխվել են Վարչական դատարան: Ինչի՞ արդյունքում տեղի ունեցավ այս անցումը: 

- Կարելի է ասել, սկսողը քաղաքացիներն են եղել, որ փորձել են խնդիրը տեղափոխել վարչական իրավասության տիրույթ: Որքանով ես եմ հիշում, դա սկսվեց այն ժամանակ, երբ Լեւոն Բարսեղյանը Սարյանի արձանի մոտ երթ կազմակերպեց ընդդեմ ռուսական զորքերի: Նրանց հենց արձանի մոտից բերման ենթարկեցին: Լեւոնը դիմեց Վարչական դատարան եւ դատարանը որոշեց, որ իրոք խախտվել է նրա` ազատ տեղաշարժվելու իրավունքը: Ոստիկանությունն էլ իր հերթին սկսեց վարչական պատասխանատվության ենթարկել քաղաքացիներին, հետո գլխի ընկավ, որ այս գործընթացն ավելի արդյունավետ է, քան քրեական գործեր հարուցելը: Ներկայումս կան մոտ 500 վարույթներ ոստիկանությունն ընդդեմ քաղաքացիների «ոստիկանության օրինական պահանջները չկատարելու» հիմքով: Պատկերացրեք 500 մարդու ժամանակն ու էներգիան վատնվում է, իսկ ոստիկանությունը դրանից չի տուժում, նրանք աշխատավարձ են ստանում այս ընթացքում: 

- Ձեր նկատմամբ էլ տասնյակ վարույթներ կան հարուցված: 

- Առաջին վարույթը, որ իմ նկատմամբ հարուցվեց 2011 թվականի մարտի 3-ին էր, փողոցային առեւտրի ցույցի ժամանակ ինձ բերման ենթարկեցին, այնուհետեւ վարչական վարույթ հարուցեցին, թե ինչ-որ օրենքներ եմ խախտել: Մեկուկես տարի տեւած այդ վարչական գործը ձգձգելուց հետո ոստիկանությունն ուղղակիորեն հրաժարվեց իր հայցից, քանի որ ոչ մի ապացույց չունեին: Ես իհարկե բողոքարկեցի, քանի որ մեկուկես տարի իմ ժամանակն անտեղի սպառվել էր: Ֆինանսների նախարությունն էր պատասխանողը եւ ինձ պատասխանեցին, որ ոստիկանության գործողությունները եղել են վարչական օրինախախտումների շրջանակներում, այսինքն` ոստիկանությունը կարող է քաղաքացիների նկատմամբ վարչական վարույթ հարուցել, քաղաքացուն տարիուկես տանել-բերել եւ հետո հրաժարվել առանց որեւէ պատասխանատվություն կրելու դրա համար: 

- Ստացվում է, որ ոստիկանությունը վարչական վարույթներով նաեւ ակտիվ, պայքարող քաղաքացիներին զբաղեցնելու խնդիրն է լուծում: Այն քաղաքացիները, որոնք իրենց ժամանակի մի մասը նվիրում էին ակցիաներ անելու, հիմա այդ ժամանակը ստիպված ծախսում են դատարաններում: 

- Այո, իհարկե, դա ոստիկանության համար ձեռնտու տարբերակ է: Այս պարագայում ոստիկանությունը կորցնելու բան չունի: Նրանք աշխատավարձ են ստանում, իրենց աշխատանքն են կատարում, որպեսզի անտեղի վատնեն քաղաքացիների ժամանակը: Բայց որոշ դեպքերում քաղաքացիներն են դատարանում հաղթում եւ ոստիկանությունը տուգանք է վճարում: Ոստիկանության համար մի քանի միլիոն դրամ տույժ մուծելը խնդիր չէ: Վովան մեկ-երկու միլիոն դրամ բյուջեցի կարող է հատկացնել քաղաքացիական ակցիաները խափանելու համար, քանի որ վարչական ձերբակալումը հանդիսանում է քաղաքացիական ակցիան տապալելու լավագույն միջոցը: Իսկ երկրորդ հերթին արդեն դատարանում քաղաքացիների ժամանակն են խլում: 

- Փաստորեն, ոստիկանությունը քաղաքացիների նկատմամբ բռնանալու ավելի քաղաքակիրթ միջոց է գտել: 

- Կարելի է ասել սա մեկ աստիճան նվազ դաժան բռնություն է, քան քրեական պատասխանատվության ենթարկելը: 

- Ստացվում է, որ իշխանությունը քաղաքացիական ակտիվությունը ճնշելու նոր մոդել է ընտրել: Պարոն Գասպարի, Դուք եւ մյուս ակտիվիստները նման իրավիճում ի՞նչպիսի ելք եք տեսնում: 

- Ես հաճախ մտածում եմ այդ մասին: Ոստիկանությունն իր խաղն է խաղում: Բայց մենք էլ մեր իրավունքներն իրականացնելիս զիջում ենք մեր սկզբունքայնությունը, հաճախ լիարժեքորեն չենք իրացնում մեր սահմանադրական իրավունքը: Բերեմ մի օրինակ. գազային պայմանագրի քննարկման ժամանակ մենք դուրս եկանք Ազգային ժողովի դիմաց, ասացինք` մենք ենք տերը մեր երկրի եւ փողոցը փակեցինք: Ոստիկանները մեզ հավաքեցին, լցրեցին պատի տակ, օղակ կազմեցին եւ մի քանի տասնյակ քաղաքացիների, այդ թվում եւ լրագրողների, մոտ 40 րոպե պահեցին անազատության մեջ: Այդտեղ մենք մեր սահմանադրական իրավունքը չպաշտպանեցինք, ոչ ոք իրավունք չունի մեզ պահելու անազատության մեջ: Մենք զիջեցինք մեր ազատ տեղաշարժման իրավունքը: 

- Բայց եթե տվյալ դեպքում չզիջեիք, փաստորեն, պիտի գնայիք ֆիզիկական բախման ոստիկանների հետ, իսկ այդ դեպքում գործը ոչ թե վարչական տիրույթում կքննվեր, այլ քրեական գործեր կհարուցվեին քաղաքացիների նմատմամբ:   

- Նման մտավախություն կա, բայց եթե մենք այդ մտավախության պատճառով զիջենք մեր իրավունքները, ես կարծում եմ այլեւս մնացած խոսակցությունները իրավունքի եւ ազատության մասին, դառնում են վերացական, չէ որ մենք հենց այդտեղ օրը ցերեկով մեր իրավունքը զիջեցինք: Իմ կարծիքով` մենք անպայման պետք է դուրս գայինք այդ օղակից: 

Ես չեմ խրախուսում ֆիզիկական բախումները, ես դեռեւս այլ ճանապարհ եմ գտել. կանգնում եմ ոստիկանի առջեւ եւ ասում եմ` «հանցագործ, բացիր ճանապարհս»: Իմ դեմ վարչական վարույթներ են հարուցվել ոստիկանին վիրավորելու համար: Բայց քաղաքացու իրավունքների վրա բռնացող ոստիկանին հանցագործ որակելն արդյո՞ք վիրավորանք է: Մեկ այլ մոտեցում կա, թե անկախ ամեն ինչին ոստիկանին չպետք է վիրավորել. այսինքն` ինքն ինչ էլ անի, դու այդտեղ չպետք է հակադարձես, հետագայում փորձես քո իրավունքները վերականգնել իրավապահ մարմինների միջոցով: Բայց ես այլեւս չեմ գնում այդ ճանապարհով, քանի որ ունեմ հսկայական քանակությամբ բողոքներ, որոնք անհեթեթ պատճառաբանությամբ անհետեւանք են մնացել: Ես գտնում եմ, որ քո իրավունքը պետք է պաշտպանես տվյալ պահին` հնարավոր սահմանադրական միջոցներով: 

- Բայց երբ քաղաքացին փորձում է տեղում պաշտպանել իր իրավունքները, հետագայում կանգնում է դատարանի առջեւ` չկարողանալով ապացուցել իր արարքների իրավաչափությունը: 

- Այդ հարցն իրոք գոյություն ունի, բայց ի վերջո ինչ-որ իրավունքներ իրացնելու համար պետք է վճարել, ինչքան քիչ վճարես, այնքան քիչ կստանաս: Երբ մարդ փորձում է իր իրավունքները պաշտպանել, նա գնում է ռիսկի` ավելի մեծ վտանգների ենթարկվելու: Բայց առանց ռիսկի գնալու հնարավոր չէ իրավունքը պաշտպանել: Սա է իրականությունը: Եթե մենք այսպես հնազանդ շարունակենք, այսպես էլ կյանքը կշարունակվի առանց իրավունքների պաշտպանության: 

- Որտեղի՞ց վերցնենք այդ համարձակությունը: 

- Փոքր քայլերից: Երբ մեծ բաներ ենք հայտարարում, մեծ խոստումներ ենք տալիս, դա շատ մեծ պարտավորություն է: Օրինակ, երբ ասում ենք, որ այս իշխանությանը կտապալենք, բայց այդ իշխանության հարյուրերորդ կարգի ոստիկանը կանգնում է քո առջեւ եւ դու չես կարողանում իրագործել քո իրավունքը, ապա իշխանության տապալման մասին խոսելն ավելորդ է: Փոքր քայլերից առաջինը սեփական կարծիքն արտահայտելն է` համարձակ ու անկաշկանդ: Մեկ այլ օրինակ բերեմ. ես ընտրել եմ պատգամավորի, որի գործունեությունից դժգոհ եմ, գնում եմ նրա տան դիմաց պաստառը ձեռքիս` իմ դժգոհությունն արտահայտելու, եթե չեմ կարող իմ ընտրած պատգամավորից հաշվետվություն պահանջել, ուրեմն այս իշխանության դեմ ես անզոր եմ: Կարծում եմ, որ ամեն մեկս պետք է անի մի քիչ ավելին, քան անում է հիմա:   

 Արման Ղարիբյան 
2451
Print
հարցազրույց
եկել է  ժամանակը, երբ  իշխանությունը պետք է նաև իր ոտքը տրորի (տեսանյութ) 5.02.2018 | հարցազրույց

եկել է ժամանակը, երբ իշխանությունը պետք է նաև իր ոտքը տրորի (տեսանյութ)

Հարցազրույց Իրավաբանների հայկական ասոցիացիայի նախագահ, Հայաստանի ՔՀԿ-ների հակակոռուպցիոն կոալիցիայի քարտուղարության համակարգող Կարեն Զադոյանի հետ: 

Պարոն Զադոյան, դուք այն մարդկանցից մեկն եք, ում անունը ամեն

Դավիթ Հարությունյանը չի պատրաստվում վարկաբեկել բարեփոխումները 23.12.2017 | հարցազրույց

Դավիթ Հարությունյանը չի պատրաստվում վարկաբեկել բարեփոխումները

Պարոն Հարությունյան, հայտնի է, որ նոր դատական օրենսգրքով կառուցվածքային փոփոխություններ են արվելու, մասնավորապես, ստեղծվելու է Երևան քաղաքի դատարան: Ինչո՞ւառաջացավ այս անհրաժեշտությունը և ինչ է տալիս սա դատական համակարգին: 


անչափահասի համար 5 տարվա ազատազրկումը նման է ցմահ բանտարկության 9.10.2014 | հարցազրույց

անչափահասի համար 5 տարվա ազատազրկումը նման է ցմահ բանտարկության

Եվրոպայի Խորհրդի մարդու իրավունքների հարցերով գերագույն հանձնակատար Նիլս Մուզնիեկսն այսօր ամփոփեց Հայաստան կատարած իր հինգօրյա այցի արդյունքները: Հանձնակատարին ամենից շատ մտահոգել էր Հայաստանում գենդերային անհավասարության ցուցանիշն ու դատական մարմնի անկախության խնդիրը: Ներկայացն

լրագրողներ հանուն մարդու իրավունքների | 530840 ; 093589631 | info@jfhr.am Մեջբերումներ անելիս հղումը «JFHR»-ին պարտադիր է:© 2013 JFHR online: Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են:

Այս կայքը ստեղծվել է «Լրատվության այլընտրանքային ռեսուրսներ» ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրը հնարավոր է դարձել Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության /ԱՄՆ ՄԶԳ/ միջոցով:Կայքի բովանդակությունը միմիայն հեղինակներինն է և պարտադիր չէ, որ արտահայտի ԱՄՆՄԶԳ կամ ԱՄՆ կառավարության տեսակետները: